Niet voor onze ogen - zon dag kind


De Zendelingen namen op TAZ een kijkje bij Zon dag kind, een project van Barbara Raes & hetpaleis, #TAZ2018, #zondagkind.
 

Thai zong samen met de Zonnekoningin de zon op voor u.
Een magische ervaring die het kind inspireert om de dag te vieren en alles wat nog komen zal.



Uit de Tazette

 

Niet voor onze ogen
over Zon Dag Kind

De bijzonderste productie op TAZ is niet voor de ogen van het publiek bestemd. Zon dag kind is een afscheidsritueel dat curator Barbara Raes creëerde voor kinderen die een dierbare verloren. Elke dag, voor zonsopgang, stapt een kind aan boord van een schip, om samen met de zonneprinses de zon op te zingen, als een ode aan het licht en het leven.

Er komt geen publiek, geen applaus aan te pas. De zonneprinses is actrice Karlijn Sileghem, een taak die ze met veel liefde ter harte neemt. Hoe zij het ritueel beleeft, willen wij graag van haar horen.

“Een zonsopgang is eigenlijk een heel alledaags gebeuren. De zon gaat elke dag op, maar we staan daar weinig bij stil. Voor mij is het iets symbolisch: plots gaat het licht aan. Zon dag kind spreekt ons aan op het leven. Er zijn maar twee deuren in het leven, die van de nacht en de duisternis, en die van de dag en het licht. Kiezen voor het licht is kiezen voor het leven.”


Hoe verloopt het ritueel precies?

“De deelnemers zijn kinderen tussen 7 en 11, die geselecteerd zijn door een aantal welzijnsorganisaties. Het zijn kinderen die vaak heel wat hebben doorstaan. De eerste die ze ontmoeten wanneer ze bij ons aankomen is Aap, mijn hond, voor de gelegenheid roze geverfd. Die grappige roze hond breekt het ijs en ontwapent. Het kind brengt de nacht door in een heel coole zilveren Airstream caravan. Voor het ochtendgloren wordt het kind gewekt en dan stappen we op de boot.”


“Samen met cellist Frans Grapperhaus zingen we de zon op, met een lied van componist Benjamin Boutreur en mezelf dat de kinderen al kennen. Hoe de kinderen dat beleven is heel verschillend. Er zijn kinderen die zo luid zingen als ze kunnen, en er zijn er die niet willen zingen.“Ik zing in mijn hoofd.” En dat is oké. Sommige kinderen gaan helemaal op in de fantasie van het verhaal. Anderen zijn cynisch of afwerend. Ook dat is oké. Elk kind beschildert een vlag, waarop het zijn verhaal kwijt kan. Die vlag krijgen ze mee naar huis. Het is heel belangrijk dat je de kinderen iets teruggeeft. Er is hen al zoveel ontnomen.”



Het verhaal speelt zich af op zee, zonder toeschouwers. Er zijn vast mensen die zich afvragen of dit wel theater is.

“Het is een intieme beleving in een theatrale setting waarin ik vrij ben om me te bewegen, om te spelen, om eigen accenten te leggen. Ik vind het net heel krachtig om theater op die manier te gebruiken. Als theater bestaat uit de interactie tussen de samenleving en het verhaal, dan is dit theater. Kunst is de taal van de binnenkant, een manier van spreken.”


“Trouwens: ook zonder publiek maakt Zon dag kind veel los bij mensen. Er zijn mensen die elke dag de boot komen toewuiven, omdat ze weten wat we doen. Er is een vrouw die vaak langs de kade met ons meefietst. We kregen al vragen van volwassenen of we niet iets vergelijkbaars voor hen kunnen ontwikkelen, omdat ze zelf als kind iemand verloren en dat kinderverdriet nooit een plaats hebben kunnen geven.”


Hoe sterk moet je in je schoenen staan om kinderen te begeleiden doorheen een ervaring die rouw en afscheid wil plaatsen en verdriet losmaakt? Hoe bedwing je je eigen tranen?
“Ik beschouw het als een privilege dat ik dit mag doen, dat ik zoiets moois mag dienen, met zoveel liefde en vertrouwen. Uiteraard is het intens. Ik ontmoet kinderen die ontzettend veel zijn verloren. Een kind van een alleenstaande moeder die plots zelfmoord pleegde; kinderen die op korte tijd beide ouders verloren. Een meisje dat net haar mama verloor had al jaren geen nauw contact meer met haar vader. Hun band was verstoord. Tot haar moeder stierf.
Ze kwam met haar papa aan boord. Ze vaarden samen de zonsopgang tegemoet, innig verstrengeld. Dat meisje moest heel erg huilen toen we aan wal kwamen. Dat is heftig. En mooi.”


Waarom is er nood aan dit soort rituelen?
“Vroeger vielen mensen in moeilijke momenten terug op hun geloof. Dat bood houvast, maar ook veel dogma’s en onvrijheid. Het is goed dat we ons daarvan hebben losgemaakt, maar we hebben iets anders nodig. De dwingelandij van de winnersmentaliteit, van de economie, van het kapitaal wordt nauwelijks uitgedaagd. Dit soort projecten spreekt een andere taal, de taal van de binnenkant. Ik denk dat iets als Zon dag kind vijf jaar geleden niet mogelijk was geweest. Ik voel dat er iets beweegt, dat we het terug over ‘liefde’ mogen hebben.”

 

Hoe sluiten jullie Zon dag kind af?
“Zaterdag varen we voor het laatst uit. Daarna brengen we alle kinderen samen met hun therapeuten. We praten over hun ervaring en ze vertellen over de vlag die ze beschilderden. Elke vlag is een verhaal. We hijsen alle vlaggen samen, als een boek vol verhalen.”

 

Tekst: Bieke Purnelle
Foto: Beyond The Spoken 

 

Het ritueel wordt vanaf de paasvakantie 2019 aangeboden op maat. Wie dit graag aan een kind wil schenken, kan contact opnemen met hetpaleis.