Angelo Tijssens en Femke Heijens over Wat Macy weet

Wat kinderen allemaal weten

Angelo Tijssens, auteur en Ensor-winnend scenarist van Close en Julian, schreef voor hetpaleis een theatermonoloog, geïnspireerd op Henry James’ roman What Maisie Knew. Hij vroeg Femke Heijens, die eerder HUGS en Dit is alles maakte, om die te regisseren. Omdat ze allebei uit een gebroken gezin komen. Maar ook omdat ze het belangrijk vinden om het perspectief van het kind centraal te stellen.

Angelo, waarom wilde je een negentiende-eeuws boek bewerken voor een jong publiek?

Angelo: Omdat het een zot schoon boek is. Omdat het vol thema’s zit die mij nauw aan het hart liggen. En omdat ik de filmbewerking zo godsafschuwelijk vond dat ze om een nieuwe versie smeekte (lacht).

Om een trouwere versie?

Angelo: Ik had het boek al lang niet meer gelezen, dus nee. Op een historisch accuraat toneelstuk zit de gemiddelde twaalfjarige niet te wachten. En ik ook niet. Gelukkig is Henry James al lang genoeg dood en mogen we met de tekst gewoon doen wat we willen.

Femke: Toen ik “ja” zei op de vraag van Angelo om zijn scenario te regisseren, had hij nog maar tien pagina’s geschreven. Maar ik heb niet getwijfeld. Net als Angelo kom ik uit een gebroken gezin en sta ik als gescheiden mama ook aan de andere kant. Ik kan het onderwerp behandelen met een know-how, een kennis van de bijhorende kwetsbaarheden en gevoeligheden. Het helpt natuurlijk dat Angelo dat heel mooi en juist heeft beschreven.

Het onderwerp was ooit heel baanbrekend. Is het dat vandaag nog?

Angelo: In de tijd van Henry James was het revolutionair om het perspectief van een jong kind centraal te stellen. Men keek toen letterlijk over kinderen heen. Het was de tijd van korsetten en je ouders met “u” aanspreken. James schuift meteen al in de titel Maisie naar voor. Dat was voor toenmalige lezers een openbaring: kinderen hebben gevoelens? Echt?

Femke: Vandaag is het niet meer baanbrekend om kinderen centraal te plaatsen, maar dat maakt het niet minder belangrijk. Een jong publiek moet zich gehoord en gezien voelen op een podium. Scheidingen komen nu veel meer voor, maar daardoor wordt het iets “gewoon”  en wordt er minder openlijk over gesproken. Maar niet elk kind heeft gescheiden ouders, of de taal om erover te praten met vriendjes. En ook: volwassenen leggen tijdens echtscheidingen nog altijd weinig uit aan kinderen, “omdat ze het toch niet begrijpen”. Dat is kwalijke onzin.

Angelo: Een kind is geen “onaffe” volwassene, maar een denkend, voelend wezen. Daarom gaat Wat Macy weet niet alleen over die scheiding, maar ook over het bewustzijn dat zich gaandeweg bij kinderen ontwikkelt. Op een bepaald moment kijken kinderen naar hun ouders en vragen ze zich af hoe ze zich verhouden tot die mensen. Ze ontdekken dat ze geen kleine versies zijn van hun vader of moeder, maar unieke mensen die eigen keuzes kunnen maken. Dat ownership is heel aanwezig in het boek en maakt het herkenbaar voor iedereen. Voor kinderen van twaalf tot honderd.

Angelo’s tekst is een cadeau. Een cadeau dat ik dankbaar aanvaard, maar waar ik dan mijn eigen ding mee doe.
Femke Heijens

Jullie goten dit allemaal in een monoloog, gespeeld door Hélène Devos. Waarom kozen jullie voor die vorm?

Femke: Het is de eerste keer dat ik een monoloog regisseer. Naast de muzikant op scène, zijn Hélène en ik volledig op elkaar aangewezen. Maar dat is net heel interessant. Je wordt gedwongen om voor elkaar te zorgen. Tegelijkertijd kan Hélène in haar spel zoveel facetten belichten. Dat maakt dat haar regisseren iets makkelijks heeft. Ze heeft iets kwetsbaars, maar tegelijk zie je ook een sterk meisje.

Angelo: Ik heb met Hélène gestudeerd, maar dat is niet de reden waarom ik haar heb voorgesteld aan Femke. Ze is objectief gezien gewoon een van de beste spelers van haar generatie.

Femke: Zo’n monoloog regisseren is heel intens, maar ik ben in hetpaleis goed omringd. Als kind voelde ik me in het toenmalige KJT (Koninklijk Jeugdtheater) al heel welkom. Dat gevoel is alleen maar versterkt doordat ik dit huis heb zien groeien.

Is het voor jou gemakkelijk om je scenario los te laten, Angelo?

Angelo: Ik leg mijn hart en ziel in mijn scenario’s voor film en theater. Die gaan niet per opbod naar eender wie. Ik geef die alleen met liefde en vertrouwen af. Femke en ik zijn al meer dan twintig jaar bevriend, dus ik weet dat zij hiermee aan de slag kan.

Femke: Angelo’s tekst is een cadeau. Een cadeau dat ik dankbaar aanvaard, maar waar ik dan mijn eigen ding mee doe.

Angelo: Een scenario is geen IKEA-handleiding voor het bouwen van een specifieke kast. Ik zie het eerder als een recept voor mensen die goed kunnen koken. Femke is zo iemand die de ingrediënten ziet en op basis daarvan kan beslissen om het gerecht toch wat anders te laten smaken.