hetpaleis is een podiumkunstenhuis voor jong publiek gelegen in het iconische gebouw van de Antwerpse Stadsschouwburg aan het Theaterplein. Onze wortels liggen in het Koninklijk Jeugdtheater (KJT), het voormalige jeugdtheater van Antwerpen. In 1997 gaf directeur Barbara Wyckmans het KJT een nieuwe naam: HETPALEIS. Met die naam wilde ze verwijzen naar een sfeer van verbeelding en creatie in een paleisachtig gebouw waar evenveel mogelijkheden zijn als kamers. Sinds 2016 leidde Els De Bodt hetpaleis. Zij geeft binnenkort de fakkel door aan een nieuwe directeur.

Onze geschiedenis is even veelzijdig als onze werking. Lees hieronder meer over de hoogtepunten uit ons verleden.

van KNS tot KJT naar HETPALEIS

De kennis en expertise van professioneel theater maken voor een jong publiek, bestaat nog niet zo lang in Antwerpen. Het is pas in 1942 toen directeur Joris Diels besloot om onder de vleugels van de Koninklijke Nederlandse Schouwburg (KNS) het Jeugdtheater op te richten dat er eerste initiatieven ontstonden. Diels overtuigde de KNS-acteurs ervan om hun talenten ook in te zetten voor een jong publiek.

Hoewel de toekomst lang onzeker was, erkende en subsidieerde de Antwerpse burgemeester Huysmans op 19 november 1945 (vlak na de bevrijding van Antwerpen) het Antwerps Jeugdtheater, dat officieel uitgroeide tot een zelfstandig stedelijk gezelschap. Een locatie had het theater toen nog niet, maar het kreeg wel een tijdelijk onderkomen in de schouwburg waar nu de Theaterbuilding staat, later in de Majestik in de Carnotstraat en nadien in de Bourlaschouwburg, samen met de KNS. De Bourlaschouwburg bleek niet te voldoen aan de strengere normen rond brandveiligheid, waardoor een nieuwe structurele oplossing moest komen. Het Antwerps stadsbestuur gaf de opdracht om een nieuwe cultuurtempel te bouwen voor zowel de KNS, het Antwerps Jeugdtheater, het Reizend Volkstheater en de theateropleiding Studio Herman Teirlinck. De eerste steenlegging vond plaats in 1968. Ook het Theaterplein kreeg toen haar naam. 

Het Antwerps Jeugdtheater werd in 1970 omgedoopt tot het KJT. In 1980 - maar liefst twaalf jaar na de eerste steenlegging - ging de Antwerpse Stadsschouwburg open. 
KNS vond de zaal van 800 personen al snel te klein en verhuisde in 1993 terug naar de Bourlaschouwburg. In die periode vestigde Music Hall zich in de linkerzijde van de Stadsschouwburg en verhoogde de capaciteit naar ongeveer 2.000 zitplaatsen. In 2014 nam Sportpaleis group de concessie over, die vandaag naast de Koninklijke Balletschool en Jeugd en Dans nog steeds de vaste buren zijn van hetpaleis.

beeld: uit archief van hetpaleis, foto's daterend van 1970

Eind jaren 90 besloot het stadsbestuur het KJT niet langer als een stedelijke instelling te zien. Er werd een Stichting van Openbaar Nut opgericht met een autonome Raad van Bestuur en Barbara Wyckmans als de eerste directeur. KJT wordt HETPALEIS. 

HETPALEIS groeide uit tot een modern jeugdtheater en werd een voortrekker binnen het Vlaamse kinderkunstenveld. Peter De Graef, Piet Arfeuille en Stefan Perceval maakten er hun eerste grotezaalproducties voor jong publiek. Artiesten als Pieter Embrechts, Dimitri Leue, Arne Sierens, legden een lang traject af. Er werden samenwerkingen opgestart met Laika, DAStheater, Ultima Thule en Walpurgis. Een voorstelling die in het collectieve geheugen gegrift staat, is Sunjata, de leeuwenkoning van Mali (creatie in 2006). Naast eigen voorstellingen startte hetpaleis met een educatieve werking: De Stal (lessen theatervaardigheden) en De Tuin (workshops om te proeven van het creatieve proces van een kunstenaar) werden zo een begrip.

hetpaleis vandaag

In 2016 nam Els De Bodt de algemene leiding van hetpaleis over. Onder haar visie groeide hetpaleis uit tot een plek waar gelauwerde producties niet alleen in Vlaanderen maar ook buiten het Nederlandse taalgebied reizen. Het gebouw werd een publieks- en artiestenvriendelijke plek, met hetgeluk als centrale ontmoetingsplek voor kinderen, jongeren, hun (gekozen) familie en kunstenaars. 

Vele artiesten tekenden voor een eerste samenwerking, de grenzen van het theater voor jong publiek werden verlegd en uiteenlopende disciplines werden verkend. Artiesten die hun sporen al verdienden in het avondcircuit, zetten hun eerste stappen in het maken voor jong publiek. 
Ook de artistiek-educatieve werking kreeg een frisse impuls. Educatieve medewerkers ontwikkelen materiaal in nauwe samenwerking met de artiesten die in huis aan het werk zijn. En dankzij de transformatie van De Stal tot dekapers, kwamen nog meer kinderen in aanraking met de wondere wereld van theater.

toekomst van de Antwerpse Stadsschouwburg

De infrastructuur waarin hetpaleis is gehuisvest, is aan renovatie toe. Het was lange tijd onduidelijk wat er zou gebeuren met de site op het Theaterplein en of hetpaleis er kan blijven. Wie door de gangen van hetpaleis dwaalt, staat er nauwelijks bij stil hoe rijk de geschiedenis van het gebouw is en hoe bepalend hetpaleis is geweest voor de vorming van het Vlaamse kunstenlandschap. Een paleisachtige gebouw met een grote en een kleine zaal, een schat aan technische en inhoudelijke mogelijkheden, verschillende workshop- en repetitieruimtes, een residentiestudio én een centrale ontmoetingsplek exclusief voor jong publiek - en dat allemaal in het hartje van Antwerpen - het is iets wat het huidige stadsbestuur ook zag en opnam in het Antwerpse bestuursakkoord 2025-2030.

In 2026 volgt een architectuurwedstrijd voor een grondige renovatie van de Antwerpse Stadsschouwburg en wordt het idee van een kinderkunstencentrum, waarvan hetpaleis een onderdeel wordt, op de locatie verder uitgewerkt.